TÜİK verilerine göre, Türkiye’de AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2024’te 169 milyar lirayı aşarak önemli bir artış gösterdi. Sektörel dağılım ve KOBİ payı öne çıktı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin dolaylı Araştırma Geliştirme (AR-GE) teşviklerini açıkladı. AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki, 2023’te 105 milyar 977 milyon lira iken, 2024’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon liraya yükseldi.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden en fazla gelir vergisi stopaj desteği sağlandı. Girişimler, 86 milyar 105 milyon lirayla bu destekten faydalandı. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon lira, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon lira ve katma değer vergisi (KDV) desteği 141 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yaklaşık yarısı gelir vergisi stopaj desteğinden, diğer yarısı ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden geldi.
AR-GE vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2024’te 11 bin 835’e ulaştı. Bu girişimler arasında bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 ile ilk sırada yer aldı. İmalat sanayi 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ise 1627 girişimle takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın büyük çoğunluğu bilgi ve iletişim sektörü girişimlerine sağlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira olarak hesaplandı. Bu teşvikten en fazla imalat sektörü girişimleri faydalandı.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi kapsamında AR-GE desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin önemli bir kısmı 4691 sayılı Kanun’u kullandı. Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımı incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösterenlerin büyük çoğunluğunun 5746 sayılı Kanun’dan, bilgi ve iletişim ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindekilerin ise ağırlıklı olarak 4691 sayılı Kanun’dan yararlandığı görüldü.
2024 yılında girişimler toplam 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. Bu teşvikten hem 5746 hem de 4691 sayılı Kanun kapsamında çok sayıda girişim faydalandı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i KOBİ’lerden oluştu. Büyük ölçekli girişimlerin sayısı daha az olmasına rağmen, dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden faydalandılar. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak belirlendi. Bu teşviklerin dağılımı incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan desteklerin büyük kısmı orta ve küçük ölçekli girişimlere yöneldi.
