Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektöründe eski DC tahrik sistemleri yerine yerli ve milli AC tahrik sistemleri geliştirilecek. Program, verimliliği artırmayı ve karbon emisyonlarını azaltmayı hedefliyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından Dünya Bankası desteğiyle yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe yerli ve milli AC tahrik sistemlerinin geliştirilmesine yönelik stratejik bir program desteklenmeye hak kazandı. Bu dönüşüm programı ile sektörde yaygın olarak kullanılan eski nesil DC tahrik sistemlerinin yerine, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunan AC tahrik sistemleri entegre edilecek.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. Bu projeler kapsamında, WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor ise yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturmak üzere çalışacak. Ayrıca PGR ve Toprakkale Sac tarafından ağır hizmet tipi redüktör sistemlerinin tasarımı gerçekleştirilecek.
Üniversite ve sanayi paydaşlarını bir araya getiren 8 kurumun katılımıyla yürütülen AR-GE ve ürünleştirme çalışmaları, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesini amaçlıyor. Bu programla, elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki yerli yetkinliğin artırılması ve ihracat potansiyeli yüksek, sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi hedefleniyor.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilik seviyesindeki DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu geçişle enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılırken, bakım ihtiyacının düşürülmesiyle işletme sürekliliği artırılacak. Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane ihtiyaçlarına uyum sağlayacak.
Program kapsamında, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu sayede motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini içeren bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulacak. Sanayi ve üniversitelerin iş birliğiyle Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesinin geliştirilmesi amaçlanıyor. Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin hem Türkiye’de kullanılması hem de Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda ihracat potansiyeli taşıması bekleniyor.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulaması, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret açısından kritik hale getirdi. Türkiye’nin demir-çelik ürünlerinin önemli bir kısmını Avrupa pazarına ihraç etmesi, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izini stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkarıyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması öngörülüyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık %7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık %22’sini oluşturuyor. Bu enerji yoğunluğunu azaltmak için üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimliliğini artırmak büyük önem taşıyor. Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüz sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif haline geldi.
