Demir-çelik sektöründe milli AC tahrik sistemleri dönüşümü başlıyor. Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, yüksek verimlilik ve sürdürülebilirlik hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi (SAYEM 1833) kapsamında, demir-çelik sektöründe kullanılan DC tahrik sistemlerinin yerli ve milli AC tahrik sistemleriyle dönüştürülmesini amaçlayan bir teknolojik program desteklenecek.
Dünya Bankası desteğiyle hayata geçirilen bu stratejik dönüşüm programı, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunan AC tahrik sistemlerinin sektördeki kullanımını artırmayı hedefliyor.
WAT Motor’un yürütücülüğünde ilerleyen Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. Bu projelerle sektörün ihtiyaç duyduğu yenilikçi çözümler geliştirilecek.
Program kapsamında WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı yeni bir motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor ise yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturacak. Ayrıca PGR ve Toprakkale Sac ortaklığında ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarlanacak.
Üniversite ve sanayi iş birliğiyle yürütülen bu 8 paydaşlı AR-GE çalışması, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesini amaçlıyor. Bu sayede elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanında yerli yetkinlik artırılacak ve ihracat potansiyeli yüksek çözümler sunulacak.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimliliğe sahip mevcut DC motor sistemleri yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimlilik sunan senkron motor tabanlı tahrik sistemlerini geliştirmek. Bu dönüşüm, enerji tüketimini ve karbon emisyonlarını önemli ölçüde azaltacak, bakım ihtiyacını düşürerek işletme sürekliliğini artıracak.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane uygulamalarının gereksinimlerini karşılayacak şekilde tasarlanacak. Ayrıca haddehanelerin yüksek tork ihtiyacını karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu entegre yaklaşım, motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturacak.
Sanayi ve üniversitelerin ortak çalışmasıyla Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesi geliştirilecek. Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin hem Türkiye’de kullanılacak hem de Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda ihracat potansiyeli taşıyan rekabetçi ürünlere dönüşmesi hedefleniyor.
Bu yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlayacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getirdi. Türkiye’nin Avrupa pazarına yaptığı demir-çelik ihracatı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki karbon ayak izinin azaltılması stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor.
Enerji verimliliği yüksek ve düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş yapamayan tesislerin, gelecekte ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor. Bu nedenle, sanayide kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra sürdürülebilir üretim ve ihracat rekabetçiliğini korumak için de stratejik bir gereklilik haline geldi.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık yüzde 22’sini oluşturarak en enerji yoğun alanlardan biri olarak dikkat çekiyor. Bu sektörde verimlilik artışı, hem enerji maliyetlerini düşürmek hem de karbon emisyonlarını azaltmak açısından büyük önem taşıyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan yüksek güçlü elektrikli tahrik sistemleri, eski nesil DC motor teknolojileriyle çalışıyor. Bu motorlar, geçmişte sunduğu avantajlara rağmen, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüzün sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniğindeki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor.
Bu bağlamda kurgulanan Ürünleştirme Programı, haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi amaçlıyor. Geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini kapsayan entegre bir yaklaşımla tasarlanıyor.
