Türkiye’de başlayan Depozito İade Sistemi (DOA), içecek ambalajı ithalatını önemli ölçüde düşürmeyi hedefliyor. İlk 10 günde 20 milyon ambalaj iade edildi.
TÜÇA Başkanı Öztürk, Türkiye’de yürürlüğe giren Depozito İade Sistemi (DOA) ile içecek ambalajı ham madde ithalatının yüzde 35 ila 40 oranında azalacağını duyurdu. Sistem, ilk 10 günlük süreçte vatandaşlar tarafından 20 milyon ambalajın iade edilmesini sağladı. Bu uygulama, doğal kaynakların korunması ve ülke ekonomisine önemli katkılar sunmayı hedefliyor. Öztürk, dijital takip mekanizmasıyla yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin üretime kazandırıldığını ifade etti.
Ulusal entegrasyon süreci planlandığı gibi devam ederken, 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme dahil oldu. Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673’e ulaştı. Mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı ise 2 milyonun üzerine çıktı.
Vatandaşlar, uygun DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alıyor. Entegrasyon sürecine yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başlandı. Sistemin olgunlaşmasıyla ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulması hedefleniyor.
Manuel iade noktaları da hızla yaygınlaşacak; 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin noktaya ulaşılması planlanıyor. Marketler, bakkallar ve büfeler yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edilecek. Otel, restoran ve kafeler de Depozito Bilgi Yönetim Sistemi kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olacak.
DOA Sistemi’nin finansmanı, kamu bütçesinden karşılanmıyor. Genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Devlet, sistemi düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda bulunuyor.
DOA Sistemi, aynı zamanda yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturdu. Sahada aktif çalışan 6 yerli depozito iade makinesi üreticisi bulunuyor. Ayrıca 21 yetkilendirilmiş operatör görev yapıyor, bu sayının başvuruların tamamlanmasıyla yaklaşık 35’e ulaşması bekleniyor.
Sistem, Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale gelmesiyle Türk sanayisine rekabet avantajı sağlayacak. Elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddeler, ihracatçılara önemli bir avantaj sunacak.
Tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplandı. Sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor.
Elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyum, başta ambalaj sanayi olmak üzere birçok sektör için güvenilir ikincil ham madde kaynağı oluşturacak ve sanayinin dışa bağımlılığını azaltacak.
