TÜİK verileri, Türkiye’nin AR-GE bütçesinde büyük artışları ortaya koydu. Uzay ve savunma harcamaları katlanarak artarken, tarım ve sanayi alanları da stratejik yatırımlarla öne çıktı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, merkezi yönetim bütçesinden araştırma-geliştirme (AR-GE) faaliyetleri için ayrılan kaynaklar önemli ölçüde arttı. 2017’de 13,2 milyar lira olan AR-GE ödeneği, yaklaşık 10 yılda 308,5 milyar liraya ulaşarak toplamda 23 kat büyüme gösterdi.
Bu artış içinde en dikkat çekici yükselişlerden biri, uzay teknolojileri alanında kaydedildi. Milli Uzay Programı ve Türksat 6A gibi projelerle desteklenen uzay çalışmaları için ayrılan bütçe, 2017’de 30,5 milyon lira iken 2024’te 2,3 milyar lirayı aştı ve bu yıl 3,2 milyar liranın üzerine çıktı. Bu rakam, 2017-2026 döneminde uzay bütçesinde 107 katlık bir artışa işaret ediyor.
Tarım ve sanayi gibi stratejik sektörlerde de AR-GE harcamalarında büyük sıçramalar yaşandı. Küresel gıda krizlerine karşı geliştirilen akıllı tarım uygulamaları ve sürdürülebilir üretim tekniklerine yönelik teşvikler, tarımsal kalkınmanın itici gücü oldu. Tarım sektörü AR-GE ödenekleri 2017’deki 272,4 milyon liradan bu yıl 14,5 milyar liraya yükselerek 53 kat büyüdü.
Aynı dönemde endüstriyel üretim ve teknoloji alanına ayrılan kaynaklar da 1 milyar liradan 27,6 milyar liraya ulaştı. Sanayide dijital dönüşüm ve yeşil hidrojen gibi yenilikçi enerji çözümlerine odaklanan yatırımlar, bu alandaki AR-GE harcamalarını 10 yılda yaklaşık 27 kat artırdı.
Savunma sanayii de AR-GE bütçesinden aldığı payla dikkat çekti. Yerli İHA/SİHA teknolojileri, KAAN savaş uçağı ve gemi inşa projelerindeki ilerlemelerle desteklenen savunma AR-GE bütçesi, 2017’deki 1,8 milyar liradan bu yıl 12,3 milyar liraya çıkarak 6,6 kat artış gösterdi. Eğitim ve ulaşım altyapıları gibi alanlarda da AR-GE harcamalarında istikrarlı bir büyüme gözlemlendi.
Merkezi yönetim bütçesinde en büyük payı almaya devam eden kalem ise üniversite fonlarından finanse edilen ‘Genel bilgi gelişimi: AR-GE’ oldu. Bu kaleme ayrılan kaynak, 2017’de 7,7 milyar lira iken 2024’te 122 milyar liraya, 2026’da ise 214,5 milyar liraya yükselerek toplam AR-GE bütçesinin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturdu.
